Hoe gaan vooronderstellingen je onzekerheid versterken?

Wat als je op basis van vooronderstellingen beslissingen neemt?

Tijdens een gesprek:

• Ga je de non-verbale reacties van anderen interpreteren vanuit jouw referentiekader;
• Je beoordeelt de situatie vanuit je persoonlijke perspectief of invalshoek;
• Met de kennis en informatie waarover je op dat moment beschikt.
• Je bouwt verder op jouw oordeel zonder met andere af te stemmen of je beeld van de werkelijkheid klopt.

Resultaat van een ongecontroleerde interpretatie:

• Je oordeel is gebaseerd op  signalen die je opmerkt. Dit kan zowel een positieve als een negatieve invloed hebben op je besluit.
• Meestal zie je slechts een deel van wat er zich afspeelt in het moment. Dit maakt dat je interpretatie per definitie onvolledig is.

Verder werken op basis van je eigen aanname of hypothese, kan je in lastige situaties brengen.

Als dit herken is, lees verder om de effecten hiervan te ontdekken.

Wat doet een verkeerde aanname met jou?

Stel dat jij een presentatie geeft voor je manager of collega’s om een nieuw project voor te stellen.

Een van je collega’s begint te geeuwen en lijkt in slaap te vallen. Misschien zit je manager op zijn telefoon te kijken.

Je ziet hierin een teken dat zij je voorstel saai en niet goed genoeg vinden.
Je begint tijdens de presentatie zelf je verhaal aan te passen omdat je denkt dat hierdoor de luisteraars wel geïnteresseerd gaan blijven luisteren.

Als jij onmiddellijk aanpassingen gaat doen op basis van je eenzijdige interpretatie, gooi jij je volledige voorbereiding overboord: 

• Het gestructureerde en onderbouwde voorstel wat je zorgvuldig had voorbereid.
• De extra feiten en cijfers die je bewust had toegevoegd omdat je weet dat je manager die nodig heeft om het voorstel te kunnen beoordelen.
• De impact van dit project op de organisatie omdat je collega’s deze informatie nodig hebben.

Kortom allemaal informatie die je collega’s en leidinggevende nodig hebben om een beslissing te kunnen nemen of om de opdracht uit te kunnen uitvoeren.

Faalangst laat je onzekerheid groeien!

Stel dat je op basis van wat jij verkeerd concludeerde uit de lichaamstaal van je publiek, je presentatie ter plekke gaat bijsturen.

Resultaat
Door te gaan improviseren herval je in je natuurlijke taalgebruik. Zonder voorbereiding krijgt de chaos in je hoofd de bovenhand:

• Je gaat van de hak op de tak springen om zoveel mogelijke informatie te geven;
• Je brein voelt de noodzaak om opnieuw te gaan associëren om je concept bij te sturen. Waardoor alle structuur in je betoog verdwijnt. Er is geen onderscheid meer tussen hoofd- en bijzaken;
• Het natuurlijke taalgebruik van beelddenkers is verhalend zonder cijfers en feiten.

Je komt onder stress te staan en je zelfvertrouwen neemt af. Dit verzwakt je positie waardoor je angst om te falen groeit.

Luisteraars haken af omdat er geen structuur meer in de presentatie zit en de samenhang van je boodschap verdwenen is.

Improvisatie en aannames zorgen voor chaos

Door op basis van vooronderstellingen al improviserend verder te gaan presenteren, begeeft een beelddenker zich op glad ijs.

Ook al beheers je de materie goed, zonder voorbereiding neemt je natuurlijke manier van praten het over. Dit heeft een invloed op je luisteraars:

1) Een onafgewerkt voorstel:

De natuurlijke voorkeurtaal van een beelddenker is verhalend zonder enige vorm van structuur of duidelijke focus omdat je gedachten alle kanten opgaan. Dit gebeurt razendsnel in je hoofd waardoor het onmogelijk is om elke gedachte effectief uit te spreken en dus ga je stappen overslagen.

Je luisteraars krijgen het gevoel dat je hun tijd aan het verprutsen bent omdat je onvoorbereid naar de presentatie bent gekomen.
Terwijl je wel degelijk tijd nam om je presentatie zorgvuldig voor te bereiden om je leidinggevende en collega’s te voorzien van de juiste informatie.

2) Een ongestructureerd presentatie:

Beelddenkers zijn conceptuele denkers, wat betekent dat hun eerste ideeën vaag en weinig concreet zijn, zonder onderscheid tussen hoofd- en bijzaken. 

Alles lijkt even belangrijk te zijn, terwijl er massa’s details ontbreken. Voor de ene geef je te veel details en voor de andere ben je onzorgvuldig omdat je slordig omspringt met details.

Voor een luisteraar met dezelfde voorkeurstijl, is dit geen enkel probleem. Dit wordt een gezellige brainstormsessie om ideeën af te toetsen.

Alle collega’s of managers met een andere voorkeurdenkstijl, ervaren ergernis en frustratie.

3) Tijdverlies:

Van nature zal een beelddenker weinig cijfers, feiten en data vermelden waardoor er geen duidelijk te verwachten resultaat geschetst wordt. Dit zijn elementen die een beelddenker spontaan zelden vermeld tenzij deze informatie bewust wordt ingesloten tijdens de voorbereiding.

De kans is groot dat je manager en collega’s niet over deze basisinformatie beschikken en deze gegevens noodzakelijk zijn.

Conclusie

Onvoorbereide presentaties helpen beelddenkers zelden aan een beslissing op de werkplek.

Waarom jezelf voorbereiden als beelddenker?

• Je voorbereiding dient om orde te scheppen in de chaos in je gedachten.
• Het helpt je om structuur aan te brengen in je presentatie.
• Alle elementen die je luisteraars nodig hebben om je denkproces te kunnen volgen, zijn logisch opgebouwd.

Wat doen aannames met jouw zelfbeeld?

Als iemand anders reageert dan je zou verwachten en je gaat er automatisch vanuit dat het om jou gaat, stap je uit je kracht: Door je boodschap bij te sturen tijdens je presentatie op basis van je aannames, laat je immers je gestructureerde voorbereiding los.

Je vooronderstellingen aftoetsen met je publiek in plaats van ze klakkeloos aan te nemen, is absoluut nodig.

Door te reageren op basis van je eigen vooronderstellingen, ondermijn je jezelf. Je onzekerheid neemt toe en dit gaat tegen jou werken.

Buig vooronderstellingen om in een positief voordeel

Hoe je voorstellen en ideeën brengt, is nog veel belangrijker dan datgene wat je te vertellen hebt!

Maak dus tijd voor een goede voorbereiding. Jij bent immers de architect van je presentatie!

Bewuster leren werken met verschillende voorkeuren op het werk geeft rust, vergroot je zelfvertrouwen en creëert mogelijkheden om beter samen te werken. Zowel jij als je team halen voordeel uit een begeleidingsprogramma van Numentum.

Opmerking van de auteur:

Dit artikel verscheen voor het eerst op 5 november 2019. Deze publicatie wordt regelmatig aangevuld met de laatste nieuwe inzichten. De laatste update gebeurde op 9 juli 2026.

Vergelijkbare omschrijvingen voor beelddenkers en aanverwante profielen vind je in dit overzicht.

Het anders-zijn, gaat pas op een positieve manier voor jou werken als je dit leert omdenken:
Op dat moment ga je deze extra kwaliteiten verder ontwikkelen in plaats van te blijven vasthangen aan de tekorten die anders-zijn met zich meebrengt. Je hebt veel te bieden met je unieke kwaliteiten. Jouw meerwaarde zit in die extra kwaliteiten!

Bron afbeeldingen: Numentum, Drawify & Pixabay

9 juli 2026