Waarom zou je de puzzelaar competentie in je team willen ontwikkelen?
Mythes en feiten
1) Uitdaging motiveert, routine wiegt je in slaap
Multi-talent leiders en beelddenkers haken af als je hen uitsluitend routine taken laat uitvoeren maar kan je motiveren met een complexe uitdaging. Het is een pluspunt als ze voor dit probleem zowel hun hoofd als handen mogen gebruiken zodat hun verschillende talenten samen kunnen werken.
Je hoort deze profielen vaak zeggen:
“Als niemand nog een oplossing ziet of weet hoe het probleem op te lossen, neem ik de uitdaging aan. Hoe ingewikkelder het probleem, hoe meer dit vraagt om tot het uiterste te gaan door verschillende vaardigheden, kennis en ervaring te combineren.”
2) Doeners en denkers competentie
In onze maatschappij maken we vaak een onderscheid tussen hoofd en handen, de bedenkers en de uitvoerders. De oplossingen van complexe problemen vind je door beiden te combineren:
- Van achter je bureau kan je 100 oplossingen bedenken die geen van allen werkbaar zijn in de praktijk.
- Je kan als expert vanuit jouw expertise een oplossing uitdenken in theorie, zonder dat deze op de werkvloer kan functioneren als een onderdeel in het proces. Meerdere machines en systemen dienen op elkaar afgestemd te worden, waardoor alle apart ontwikkelde onderdelen ook als geheel moeten samenwerken.
- Productiemedewerkers hebben geen idee wat er zich achter de schermen allemaal aan processen afspeelt, op het moment dat zij een lege fles op de productieband zetten. Hetzelfde geldt voor de medewerker die de data uit het productieproces gaat analyseren.
3) Processen en automatiseren
Zelden starten we compleet van nul als we processen gaan optimaliseren en automatiseren in een bestaand bedrijf. Doorheen de jaren is men naar oplossingen gaan zoeken om systemen creatief aan elkaar te koppelen. Denk aan:
1) Software
Als je naar software zou kijken, merk je dat de verschillende programma’s geschreven zijn in verschillende programmeer talen. Het ene onderdeel in de nieuwste computertaal, anderen in de oudste computertaal die eigenlijk al lang niet meer ondersteund wordt. Sommige onderdelen zitten vast aan een licentie, ander elementen zijn gebouwd in Open Source software. Toch moet alles samenwerken.
2) Machines
Oude machines worden aangepast en er worden extra uitbreidingen en functionaliteiten aangebouwd om te kunnen blijven voldoen aan veranderende vereisten.
Zolang alles goed werkt is dit prima, eens er zich ergens een probleem voordoet, wordt het zoeken naar een naald in de hooiberg om de fout te lokaliseren.
3) Gebouwen
Sommige delen van het gebouw zijn splinternieuw. Hier is elk element van de nutsvoorzieningen en andere voorzieningen grondig gedocumenteerd: Elke leiding of luchtkoker is duidelijk terug te vinden en bevindt zich op de juiste plaats in het gebouw.
Andere delen van het gebouw zijn jaren geleden gebouwd. In de loop der jaren is de werkplek verbouwd en aangepast om te voldoen aan de nieuwe noden en vereisten. Hier is vaak minder tot geen documentatie beschikbaar: Soms zijn de oorspronkelijke leidingen en nutsvoorzieningen niet langer in gebruik. Bij de ene verbouwing zijn deze overbodige onderdelen volledig verwijderd; op andere plaatsen zijn ze slordig afgekoppeld en hier en daar verstopt.
Dit kan zorgen voor verrassingen als er bijvoorbeeld een waterlek ontstaat op een plaats in het gebouw waar iedereen van overtuigd is dat daar geen waterleiding ligt.
Als werknemers in de onderhoudsdienst langer in het bedrijf werken, kunnen zij nog kennis en ervaring bezitten die in geen enkele documentatiemap beschreven staat. Dit is een extra hulpmiddel om het oplossingsproces vooruit te helpen.
Anderzijds kan dit het vinden van de oorzaak ook net vertragen: Door te vetrekken van verkeerde aannames, gaat het team verder bouwen zonder de aanname eerst grondig te onderzoeken.
Experten en verbindingen
Zolang alles goed loopt, is er geen vuiltje aan de lucht. Oh wee als er ergens in de keten een fout optreedt, dan beginnen de problemen om de fout te vinden:
- Elke expert zal vanuit zijn expertise een deel van het geheel kunnen nakijken.
- Het probleem ontstaat meestal in overgangen of verbindingen tussen systemen.
- Kennis en ervaring vanop de werkvloer of het terrein, zijn dan ook belangrijke elementen.
- Samenwerken wordt op zo’n momenten cruciaal, vermits niemand de fout zal kunnen vinden vanuit zijn eigen expertise.
In sommige gevallen gaan medewerkers blindelings mee in de voorstellen van de experten, terwijl ook hier mogelijke denkfouten zitten of afwijkingen tussen theorie en praktijk.
Waar begin je te zoeken als het fout loopt?
Beelddenkers kunnen een belangrijke rol spelen bij het oplossen van deze problemen door hun oplossingsgerichte vaardigheden.
Voordelen probleemoplossend vermogen:
- Ze weten veel en kijken vanuit aparte hoeken naar een probleem.
- De waarom-vragen, jun nieuwsgierigheid en vooral de wil om een oplossing te vinden, geven de doorslag om te blijven zoeken en elke aanname in vraag stellen.
- Met de puzzelaar competentie gaan ze alle elementen samenvoegen. Bij elke nieuwe toevoeging wordt het geheel volledig getest.
- Hoe complexer het probleem, hoe gemotiveerder ze zijn: Omdat de uitdaging groter is, wordt hun onderzoekend vermogen enorm uitgedaagd.
Nadelen probleemoplossend vermogen:
1) Snelle denker en onduidelijke afspraken
Ze denken zelf veel te snel en soms wat chaotisch en kunnen andere hiermee onbewust collega’s totaal op het verkeerde spoor zetten.
Communicatie is de sleutel!
Samenwerken vereist afspraken en het zetten van de juiste verwachtingen om misverstanden te voorkomen.
Stel dat een beelddenker en een expert samenwerken aan een oplossing:
De beelddenker die met een idee speelt, zal deze hypothese gaan onderzoeken door de verschillende mogelijkheden op te werpen. Net zoals in een brainstorm sessie is er geen oordeel maar liggen alle opties open.
Terwijl de expert gesprekspartner, vanuit de rationele kant kijkt en denkt: Dit idee is al volledig uitgezocht en dit is de gekozen oplossing. Hier mag ik gewoon op verder bouwen zonder de voorgaande stappen te controleren.
2) Grote lijnen en cruciale details
Beelddenkers weten iets van veel dingen en combineren erop los met kennis uit andere kennisdomeinen. Hierdoor zullen ze de grote lijnen van de oplossing uittekenen. Vermits ze snel denken, spenderen ze minder tijd aan het uitwerken van elke stap in detail.
Ze hebben de hulp nodig van teamleden die instaan voor het stap voor stap uitwerken en invoeren van elke stap om het probleem opgelost te krijgen.
Puzzelaar competentie
In dit soort complexe problemen is probleemoplossend vermogen cruciaal. Het maken van een puzzel zonder handleiding is een goede vergelijking.
Niemand heeft de doos met de afbeelding van de puzzel die we moeten maken. Ieder van ons heeft dezelfde informatie bij de start, hoewel de ene collega meer kennis en ervaring uit ander jobs of sectoren zal hebben.
Sommige collega’s beginnen aan zo’n puzzel opdracht op een andere manier dan wij. Je zou 3 manieren van werken kunnen onderscheiden:
1) Begin zonder plan en kijk waar we uitkomen
Je lost probleem per probleem op met als doel uiteindelijk de basisoorzaak te vinden. Je begint gewoon ergens, bijvoorbeeld met wat het grootste probleem is vandaag.
2) Systematische methode
Je gaat elke stap onderzoeken en systematisch stap voor stap verder bouwen richting oplossing.
3) Troubleshooters houding
Deze manier van werken betekent dat je telkens er nieuwe informatie beschikbaar komt alle eerdere gedane aannames opnieuw gaat controleren. Indien je merkt dat er hierdoor fouten in de opbouw van de redenering zitten, stuur je bij.
Beelddenkers hebben over het algemeen minder moeite om oude aannames los te laten als nieuwe informatie beschikbaar komt.
Wat is er nodig voor de troubleshooters houding?
- Nieuwsgierigheid en een open geest. De steeds terugkomende “waarom? - vraag”, is in dit proces een voordeel.
- Rustig en neutraal kunnen blijven in chaotische, ingewikkelde en dikwijls conflicterende situaties.
Deze elementen creëren de ideale omgeving om nieuwe inzichten en verbanden te ontdekken, die je helpen om de onjuistheden in de redenering op te sporen en te corrigeren.
De show-stopper bij het oplossen van complexe problemen
Blindelings verder bouwen op informatie en ervaring die je al hebt, zonder regelmatig enkele stappen terug te zetten, zorgt voor bijkomende problemen.
Het is belangrijk om op regelmatige basis te controleren of de vorige aannames nog kloppen of ondertussen achterhaald werden met deze nieuwe informatie.
- De redenering opnieuw opbouwen kan een heel ander licht werpen op een onschuldige opmerking die een teamlid maakte bij de start maar toen onnuttig leek.
- Soms lijkt deze werkwijze op een processie van Echternach tot plots de puzzel er opeens ligt. Elk stukje valt letterlijk op zijn plaats hoewel het enkele minuten eerder nog totaal nergens naartoe leek te gaan.
- Star blijven verder bouwen op basis van eerdere vaststellingen en aannames, kan je op een pad brengen wat nergens toe leidt. Het duurt een hele tijd alvorens je dat vaststelt, waardoor teams kostbare tijd en energie verliezen en er onnodige kosten worden gemaakt.
Alles af en toe op zijn kop zetten en opnieuw in vraag stellen, zal opnieuw beweging brengen in het proces
Wat is er nodig om de puzzel als team te leggen?
1) Theorie en praktijk gaan hand in hand
Theoretische expertise alleen is onvoldoende. De theorie dient aangevuld en gecombineerd te worden met informatie uit de praktijk.
Hoewel processen zoveel mogelijk geautomatiseerd of gerobotiseerd worden, blijft het nuttig om ook op de werkplek te gaan kijken en vast te stellen wat er in de praktijk gebeurt.
2) Redenering opbouwen en constant in vraag stellen
Elk nieuw element aan informatie toevoegen aan de puzzel die leidt naar de oplossing van het probleem en regelmatig stilstaan en de volledige denkhypothese in vraagstellen.
Denk aan het beeld van de puzzel, klopt het geheel nog steeds als dit stuk hier komt te liggen?
3) Samenwerken door alle kennis en kwaliteiten te bundelen:
- Over de verschillende disciplines en expertise domeinen hen;
- Goed luisteren naar andere experten, samenvatten en herhalen om te horen of je het goed begrepen hebt;
- Elk stukje informatie meenemen in de puzzel. Hoe irrelevant of onzinnig het op het eerste zicht ook lijkt.
Wat zijn de valkuilen?
Complexe problemen vragen samenwerking van verschillende experten. Het gaat mis als:
- het onduidelijk is welke expertise nodig is of ingebracht kan worden;
- bepaalde mensen in het proces betrokken zijn, maar niet actief meedenken met de groep en vanop hun eiland zoeken naar een oplossing.
De puzzelaar competentie
Ieder teamlid kan helpen om de puzzel te leggen waardoor het probleem opgelost geraakt.
Vaak zie je dat er meerdere belangen en betrokken partijen zijn bij complexe problemen over verschillende afdelingen in een bedrijf heen, waardoor niemand zich echt geroepen voelt om de trekkersrol op te pakken.
Een multi-talent professional wordt graag uitgedaagd door complexiteit en minder voor de hand liggende oplossingen.
Geef je zo’n profiel een mandaat om een probleem opgelost te krijgen, is de kans groot dat ze zich hierin vastbijten en alle mogelijke pistes onderzoeken tot het probleem opgelost is.
Een bijkomend pluspunt is dat de meeste ook de bruggenbouwer competentie bezitten: Ze zijn in staat om met generalisten, gebruikers en experten mee te praten en de verschillende inzichten te verbinden.
Door hun nieuwsgierigheid en honger naar kennis, hebben ze minder moeite om hun aannames en vooronderstellingen in vraag te stellen en bij te sturen.
Ben je die multi-talent professional in jou team?
Ga dan aan de slag om je puzzelaars competentie verder te ontwikkelen. Jij wordt hier waarschijnlijk heel blij van en krijgt er energie van. Daarnaast kan jouw troubleshooters houding voor je team van onschatbare waarde zijn zowel bij het oplossen van complexe problemen maar ook bij andere uitdagingen!
Wil je weten hoe ik je hierbij kan helpen?
Neem contact op en stel een vraag.
Wil je graag persoonlijk met mij de mogelijkheden overlopen, kijk dan in mijn agenda en plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Opmerking van de auteur:
Dit artikel verscheen voor het eerst op 6 november 2023. Deze publicatie wordt regelmatig aangevuld met de laatste nieuwe inzichten. De laatste update gebeurde op 28 september 2026.
Saskia Smet is de auteur van dit artikel en oprichtster van Numentum. Met Numentum begeleidt ze beelddenkers in een werkomgeving.
Klanten krijgen inzicht in de verschillen en leren hoe ze de unieke beelddenkerskwaliteiten op een positieve manier en meerwaarde voor zichzelf en de werkgever kunnen gebruiken.
Als je geen rolmodellen of voorbeelden ziet, ontdek je nooit welke verschillende mogelijkheden er zijn om jouw unieke beelddenker talenten in te zetten op het werk.
Vergelijkbare omschrijvingen voor beelddenkers en aanverwante profielen vind je in dit overzicht.
Jouw meerwaarde zit in de extra beelddenkerskwaliteiten op de juiste manier te leren gebruiken! Beelddenken testen kan je op weg helpen. Zolang je aandacht, tijd en energie blijft stoppen in het bijwerken van je tekorten, heb je niets meer over voor het trainen van je talenten.
Bron afbeeldingen: Numentum & Drawify
28 september 2026
