Wat als je faalangst kan voorkomen door het te slim af te zijn? - Numentum

Wie kent de vicieuze faalangst cirkel niet waardoor je zelfvertrouwen afneemt?

Faalangst, niet goed genoeg zijn, niet goed genoeg voelen, piekeren, stress, uitstel gedrag, we ervaren het allemaal wel eens. Maar hoe kan jij je faalangst te slim af zijn of voorkomen?

Hoe komt het dat multi-getalenteerde bruggenbouwers of beelddenkers meer hinder van ondervinden van verminderd zelfvertrouwen?

Als je gaat piekeren, ga je “circulair denken“:



Je maakt je zorgen over iets. Je problemen lijken steeds groter te worden. De stress voor de negatieve gevolgen worden steeds groter. Je begint steeds meer aan je eigen kunnen te twijfelen hierdoor vermindert het vertrouwen in jezelf. Faalangst lijkt je compleet te vertragen en te immobiliseren. Het verlamt je lichaam en geest volledig.

Al je aandacht gaat volledig naar het probleem waardoor het lijkt alsof je in een tunnel terecht komt: je ervaart enkel de steeds groter wordende problemen, terwijl je de mogelijke oplossingen gewoon niet meer kan zien.

Door je tunnel-zicht ben je niet meer in staat om je brein de verschillende mogelijkheden te laten zien. Waardoor jij jezelf geen ruimte meer geeft om creatieve oplossingen te bedenken. Terwijl het bedenken van die aparte en vernieuwende oplossingen net jouw unieke kracht is!


Wat gebeurt hier?

Bij faalangst krijgt je lichaam het signaal dat er gevaar dreigt. Hierdoor treden er allerhande processen in werking. Het zijn dezelfde processen die onze voorouders alarmeerden voor dreigend gevaar in de oertijd.

Het enige verschil is dat er in de situatie vandaag geen fysiek gevaar. Het proces speelt zich af in je hoofd omdat jij je zorgen maakt en dit proces je denken overneemt.

Voor ons lichaam is er echter geen onderscheid: er dreigt gevaar!
En dus starten er onbewust en automatisch een aantal processen in ons lichaam. Ons overlevingsinstinct schiet in actie.

Het lichaam gaat een aantal stoffen aanmaken waardoor een aantal functies geactiveerd worden om het gevaar te bestrijden. Elke lichaamsfuncties die in deze gevaarlijke situatie minder belangrijk zijn, worden tijdelijk stilgelegd.


Wat gebeurt er in ons lichaam?

Op het niveau van de hersenen, gaat bijvoorbeeld de hersenstam ook wel het reptielenbrein genoemd, alle bloed en zuurstof krijgen.

Andere functies zoals het geheugen en logisch denken zullen tijdelijk uitgeschakeld worden.


Wanneer krijg je last van faalangst?

Faalangst is dikwijls gekoppeld aan “presteren”: je moet iets afleveren waarop anderen jou gaan beoordelen.
Dit kan zich voordoen bij een gesprek over de voortgang van je project met de directie of een examen dat je dient af te leggen voor je werk.

Stel dat je zo’n paniekaanval krijgt op het moment van een examen.
De gevolgen laten zich raden: bij het lezen van de examen, lijkt het alsof je deze leerstof nog nooit gezien hebt en je hoort het letterlijk in Keulen donderen.

Je raakt in paniek en in plaats van je geheugen te kunnen gebruiken, gaat het compleet mis. Je lichaam ervaart dit als een gevaar en het overlevingsmechanisme start automatisch.

In een poging om de faalangst te onderdrukken, gaat je brein steeds meer functies uitschakelen. Helder en logisch denken is in die toestand niet meer aan de orde.

Hetzelfde proces treedt in werking als je door angst overmand wordt op het moment dat jij een belangrijke presentatie moet geven om bijvoorbeeld een projectvoorstel te verkopen of een oplossing goed gekeurd te krijgen.



Hoe komt het dat dit meer optreedt bij multi-getalenteerde bruggenbouwers?

De meesten beelddenkers hebben sinds hun kindertijd regelmatig ervaren dat hun omgeving hen niet begreep. Dit komt omdat ze vanuit verschillende hoeken naar een situatie kijken.

Ze werden meermaals uitgelachen om hun chaotische en onsamenhangende ideeën en opmerkingen. Ze lukken er niet altijd in om kort en bondig uit te leggen wat ze in hun verbeelding zien.

Hun levendige verbeelding en fantasie brengt deze kinderen tot inzichten die dikwijls hun leeftijd ver vooruit zijn wat betreft complexiteit, verbindingen leggen tussen zaken, details moeiteloos in het grotere geheel plaatsen enz.

Vermits deze kwaliteiten op jonge leeftijd meermaals afgewezen werden, is de faalangst doorheen de jaren beginnen groeien. Omdat wat en hoe ze de dingen aanpakken regelmatig afgekeurd wordt doorheen hun leven, neemt de onzekerheid en het gevoel niet goed genoeg te zijn toe. Multi-getalenteerde bruggenbouwers twijfelen of ze al wel goed genoeg zijn.


Jezelf aanpassen ontwikkelt zich als een overlevingspatroon

Jezelf afschermen wordt een verdedigingsstrategie. Je wil alleen nog naar buiten komen met een oplossing of idee, als je 100% zeker bent dat het perfect is.

Van kindsbeen af leren ze om zich aan te passen en vooral hun mond te houden zodat ze zeker niet opvallen. Ze willen er graag bijhoren en doen zoals iedereen.

Het kost echter heel veel energie om je als beelddenker aan te passen aan de wereld om je heen. Je kan meelopen met de groep maar zal echter nooit een uitblinker of uitschieter worden door jezelf aan te passen.

Door jezelf weg te cijferen verlies je je eigenheid en vermindert het vertrouwen in je zelf. Omdat jouw verbeelding en fantasie, gekke verbindingen maken om nieuwe oplossingen te bedenken, … net jouw sterke en unieke kwaliteiten zijn.

Als jij jezelf als kind leert aanpassen, betaal je een hoge prijs. Dit kost je heel veel energie. Energie die je niet meer kan gebruiken om jouw talenten verder te ontwikkelen en te verbeteren.


Waar zit het verschil?

Het zijn de processen die aangestuurd worden door de rechterkant van ons brein waarin beelddenkers uitzonderlijk sterk zijn.
In onze Westerse maatschappij zijn systemen als scholen, universiteiten en vele organisaties opgebouwd volgens processen die aangestuurd worden door de linkerkant van ons brein.

Beelddenkers leven en werken in een omgeving die niet aansluit bij hun natuurlijke manier van denken en werken. Hierdoor leren ze al heel jong om zich altijd aan te passen en dit kost veel energie. Jezelf aanpassen wordt onbewust een overlevingspatroon.

Dit constant aanpassen gaat ten koste van jezelf en je gaat op de toppen van je tenen lopen. Omdat je het gevoel krijgt te leven in een constante stress situatie, krijgt faalangst meer kans om toe te slaan.

Opmerking:
De metafoor van rechter- en linkerbrein blijft een goed beeld om het onderscheid te maken in de verschillende brein-processen. Ook al heeft de recent wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat het beeld op zich niet klopt met de realiteit.


Kan je faalangst veroorzaakt door jezelf constant aan te passen voorkomen?

Uiteraard zijn er meerdere elementen die faalangst kunnen veroorzaken.

Ben je echter iemand met een voorkeur voor beeldenken, dan kan je dit faalangst-patroon wat ontstaat door je “anders denken” en jezelf proberen aanpassen, zelf gaan aanpakken.

Verminder voor jezelf situaties waarin jij jezelf gaat aanpassen. Zoek situaties waarin jij als multi-getalenteerde bruggenbouwer meer je unieke talenten of kwaliteiten kan gebruiken:

  • Die dingen die jij zonder moeite kan
  • De activiteiten die jouw energie geven en waarvan je heel blij wordt.
  • Zaken die jij zonder moeite kan maar je collega of familielid misschien niet.
  • Durf de dingen op jouw manier te doen als het resultaat hetzelfde is.

Zit er een link tussen jouw zelfvertrouwen en je persoonlijke manier van werken? Ja zeker.

“Everyone is a genius. But if you judge a fish on its ability to climb a tree, it will live its whole life believing that it is stupid!”

vrij vertaald naar Einstein: “In elk van ons schuilt een genie. Maar zolang je een vis gaat beoordelen op de manier waarop hij bomen beklimt, zal hij zijn hele leven geloven dat hij dom is”


Anti-stress training om faalangst aan te pakken?

In het geval van een beelddenker, lijkt me dit niet de eerste stap om het probleem aan te pakken!
In de praktijk merk ik dat je hierdoor aan symptoom bestrijding doet zonder het onderliggende probleem op te lossen.

Zolang je de basisoorzaak niet wegneemt, zal je met een goede bedoelde anti-stress training meer kwaad dan goed verrichten.
In plaatst van de faalangst weg te nemen, ga je het zelfvertrouwen verder ondermijnen en doen afnemen omdat je een symptoom gaat aanpakken zonder de basisoorzaak weg te nemen.

Aan de basis ligt een dieperliggende oorzaak namelijk de angst voor afwijzing of uitgelachen te worden omdat je gefaald hebt!

Als beelddenkers als kind veel ideeën afgewezen zagen of uitgelachen werden voor hun aparte suggesties, dan ontwikkelde ze overlevingspatronen. Een aantal hiervan veroorzaken op latere leeftijd wat ik noem “onbewuste faalangst”.

De persoon vertoont “uitstel gedrag” waardoor ze het starten van een opdracht of project zo lang mogelijk voor zich uitschuiven.

Waardoor je volgende uitspraken krijgt van een multi-getalenteerde bruggenbouwer in een begeleidingstraject:

Als ik niets doe, kan het ook nooit misgaan …
Een uitspraak van een volwassen beelddenker die als kind dikwijls uitgelachen werd omwille van zijn met fantasierijke ideeën.

Ik krijg het nooit zo mooi gerealiseerd als in mijn hoofd. Dus liever in de fantasiewereld blijven hangen en niets doen, dan de ontgoocheling dat het niet perfect is.

Een uitspraak van een jong volwassen beelddenker die opgroeide in een omgeving waar fouten maken of niet voldoen aan het perfecte beeld, niet getolereerd werd. 



Zonder te werken aan de basisoorzaak werkt elke klassieke training averechts, waardoor de faalangst groeit. Dan vermindert het vertrouwen in jezelf nog meer.

Het omvormen van die oude patronen naar gedrag dat jou nu op een positieve manier vooruit zal helpen, is in dit gevallen de eerste stap om de faalangst echt te aan te pakken.



Heb je hierbij vragen?

Je bent welkom. Neem contact op, ik help je graag verder.

Saskia Smet is de auteur van dit artikel en oprichtster van Numentum


Opmerking van de auteur: 

Dit artikel verscheen voor het eerst op 27 september 2012. Deze publicatie wordt regelmatig aangevuld met de laatste nieuwe inzichten. De laatste update gebeurde op 28 mei 2019.


Vergelijkbare omschrijvingen voor beelddenker profielen zijn onder andere: 

visueel-ruimtelijke denker, multi-getalenteerde bruggenbouwer, multi-talent leider, multi-talent leader, polymath, multi-potentialist, multi-talented, maverick, learnatics, T-shaped professional, Tree-Shaped profile, dwarsdenker, creatieve generalist, multipassionates, talent verbinder, getalenteerde connector, neo-generalist, renaissance man of vrouw, een overtreffende trap professional, jack of all trades, master of none, rebel, …

Welke benaming of label je ook verkiest, dit kan je helpen om rust te vinden: Je bent niet alleen er zijn nog mensen die zo denken en werken.

Het anders-zijn, gaat pas op een positieve manier voor jou werken als je dit leert omdenken:
Op dat moment ga je deze extra kwaliteiten verder ontwikkelen in plaats van te blijven vasthangen aan de tekorten die anders-zijn met zich meebrengt. Jouw meerwaarde zit in die extra kwaliteiten!



Bron afbeeldingen: Numentum & Pixabay


28 mei 2019

Wat als je faalangst kan voorkomen door het te slim af te zijn? - Numentum
keyboard_arrow_up
menu

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x